Haccın âdabı şunlardır:
1-Hac farizasını tam helal kazanç ile yapmak. Çünkü helal olmayan bir mal ile hac edilmesi, yukarıda anlatıldığı gibi haramdır. Haram kazanç ile yapılan hac şeklen sahih olup, farz eda edilmiş olursa da, böyle bir haccın sevap ve fazileti olmaz. Helal mal ile hacca gitmek isteyen ve fakat kendi parası hakkında şüphesi olan bir kimseye, başkasından borç alması ve kendi parasını o kimseye vermesi tavsiye edilir.
2- Ruhi hazırlıkların başında ihlas içinde bulunmak, mütevazı bir şekilde hareket etmek gelir. Çünkü ihlâs amellerin özüdür. Allah’ın rızası ihlâs ile kazanılır. İhlâssız olarak yapılacak bir hac, her ne kadar kişiyi hac yükümlülüğünden kurtarsa da, kendisinden beklenen yararları sağlayamaz. Ebû Ümame (R.A.)’den rivayete göre Hz.Peygamber (S.A.V) Efendimiz:
“Şüphesiz, Allah sadece kendisi için ve sırf kendisinin rızası gözetilerek yapılan amelleri kabul eder”1 buyurmaktadır. Bu sebeple hacca gitmeye karar veren Müslüman, kesinlikle riya, gösteriş ve böbürlenmekten, ziynet ve ihtişamdan, hac ibadeti vasıtasıyla bir takım kimselerin yanında itibar kazanma ya da övülme gibi kaygılardan uzak kalmalıdır. Bütün varlığı ile Allah’ın rızasını kazanmaya yönelmelidir. Niyet samimi ve gaye sırf Allah rızası olmalıdır. Başka düşünceler, dünyevi menfaatler, şan, şöhret ve nam gibi hususlar niyeti gölgelememeli. Hacı desinler için değil, Cenab-ı Hakk katında makbul olacak Hacc ibadetini yapmak için gitmeli. Hacc yolculuğu esnasında ve her zaman riya ve gösterişten sakınmalı, halis niyetle hareket etmeli, hacca gidiyorum diye böbürlenmemeli, başkasına tepeden bakmamalı, kendimizde bir üstünlük duygusunun uyanmasına meydan vermemelidir.
3- Günahlarına, bir daha işlememek azim ve kararıyla tevbe etmeli ve halis bir niyyet beslemeli. Hacı adayı, yaşantısındaki İslâm’a aykırı unsurlardan kurtulmaya ve bunlara hayatında asla yer vermemeye içtenlikle azmetmelidir. Çünkü insanı, annesinden doğduğu günkü gibi günahlardan arındıran bir ibadetle haramlardan sıyrılamayan bir Müslümanın başka türlü bunlardan kurtulması çok zordur. Bu itibarla hacı adayı, yaşamına çeki düzen vermeli, İslâm’a aykırı unsurlardan arınma gayreti içine girmelidir. Böyle bir gayret içine girene Allah mutlaka yardım edecektir.
4- Hac yapmaya karar veren Müslüman, bir taraftan böyle iç dünyasında hacca hazırlanırken diğer taraftan, bu önemli ibadeti eksiksiz yapabilmek için hacla ilgili gerekli bilgileri öğrenmeye gayret etmeli, hac yolculuğu hakkında, daha önce hacca gidip gelenlerle, bilgi ve tecrübesi olan münasib kimselerle yol, azık ve menasik hakkında istişarede bulunmalı, onlardan bilgi almalıdır. Çünkü hacca ait bütün bilgiler öğrenildikten sonra yapılacak Haccın makbul olabileceğini ve bilgisizce, uydum kalabalığa şeklinde yapılacak Hac ibadetinin makbul olabileceğinin şüpheli olduğunu unutmamalıyız. Hacca gidenlerin ekserisinin, maalesef haccın farzlarını dahi öğrenmeden yola çıktıkları ve bu yüzden çok yanlışlıklar yaptıkları görülmüştür. Sonradan üzüntüye sebep olacak bu duruma düşmemek için zamanında gerekli tedbiri almak gerekir. Ayrıca hacı, akıl ve re’y sahibi olan münasip kimselerle hac hakkında değil, hac yolculuğu hakkında mesela hacca ne zaman, kiminle, hangi yoldan ve nasıl bir vâsıta ile gidilmeli gibi hususlarda istişare etmelidir. Yol arkadaşları ve vasıta hususunda istihare de etmelidir.
Mehmet Talu
